Korytarze TEN-T i bezpieczne parkingi dla ciężarówek

Czym jest sieć TEN-T

Transeuropejska sieć transportowa, znana jako TEN-T (Trans-European Transport Network), to plan Unii Europejskiej budowy spójnej sieci infrastruktury transportowej na całym jej terytorium. Obejmuje drogi, linie kolejowe, śródlądowe drogi wodne, porty morskie i śródlądowe, porty lotnicze oraz terminale intermodalne.

Jej celem jest, aby towary i ludzie przemieszczali się po Europie bez fizycznych przerw, wąskich gardeł i brakujących połączeń, a różne rodzaje transportu działały jak jeden system. W transporcie drogowym TEN-T wyznacza, które autostrady i główne drogi stanowią kręgosłup ruchu towarowego między państwami.

Obecną politykę reguluje rozporządzenie (UE) 2024/1679, przyjęte 13 czerwca 2024 r. i obowiązujące od 18 lipca 2024 r. Zastępuje ono rozporządzenie (UE) nr 1315/2013 i po raz pierwszy wprowadza konkretne obowiązki dotyczące bezpiecznych parkingów dla ciężarówek.

Trzy poziomy, trzy terminy

Sieć składa się z trzech poziomów, a każdy ma własny termin realizacji:

• Sieć bazowa, obejmująca najważniejsze połączenia: 2030.
• Rozszerzona sieć bazowa, która ją uzupełnia: 2040.
• Sieć kompleksowa, docierająca do wszystkich regionów UE: 2050.

Europejskie korytarze transportowe wyznaczono na dwóch pierwszych poziomach, gdzie koncentrują się przepływy dalekobieżne i priorytety inwestycyjne.

Dziewięć europejskich korytarzy transportowych

Rewizja z 2024 r. łączy dawne korytarze sieci bazowej i kolejowe korytarze towarowe w dziewięć europejskich korytarzy transportowych. Każdy z nich przekracza co najmniej dwie granice, łączy kilka rodzajów transportu i ma europejskiego koordynatora, który nadzoruje jego rozwój.

Cztery z tych korytarzy sięgają Ukrainy i Mołdawii, a połączenia transgraniczne z Rosją i Białorusią przeniesiono na niższy poziom sieci.

Bezpieczny parking co 150 km

Art. 31 rozporządzenia 2024/1679 zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia, aby do 31 grudnia 2040 r. wzdłuż sieci bazowej i rozszerzonej sieci bazowej istniały bezpieczne i chronione parkingi certyfikowane zgodnie z normami europejskimi. Maksymalna średnia odległość między dwoma takimi parkingami wyniesie 150 km, a każdy z nich musi znajdować się przy samej drodze lub nie dalej niż 3 km od najbliższego zjazdu.

Przepis odpowiada na problem dobrze znany branży: brakuje bezpiecznych miejsc. Badanie dla Komisji Europejskiej opublikowane w listopadzie 2025 r. szacuje ten niedobór na około 390 000 miejsc, czyli równowartość około 3250 parkingów, i przewiduje, że do 2040 r. wzrośnie on do około 483 000, jeśli popyt będzie rósł zgodnie z prognozami.

Dla firm transportowych ten niedobór oznacza kierowców, którzy nie mają gdzie odebrać obowiązkowego odpoczynku, kradzieże ładunku i paliwa na niestrzeżonych parkingach, a na trasach do Wielkiej Brytanii ryzyko nielegalnych pasażerów.

Czym jest certyfikowany bezpieczny parking

Bezpieczne i chronione parkingi, SSPA, spełniają normę europejską, która określa wymagania w dwóch obszarach:

• Bezpieczeństwo: monitoring, oświetlenie, kontrola dostępu i ochrona obwodowa.
• Usługi dla kierowców: między innymi toalety, prysznice i wyżywienie.

Certyfikat przyznaje niezależna jednostka po audycie, a w zależności od stopnia zabezpieczenia wyróżnia się kilka poziomów. Unia współfinansuje budowę i modernizację takich parkingów w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (CEF).

Nection na korytarzach TEN-T

Każdy parking Nection leży na korytarzu TEN-T, przy zjeździe z autostrady, tam gdzie ładunek zmienia kraj lub czeka na przeprawę: przy granicy w Pirenejach, nad kanałem La Manche czy na wjeździe do Słowenii.

• Llers Hiszpania Śródziemnomorski
• Calais Francja Morze Północne – Ren – Morze Śródziemne
• Latisana Włochy Śródziemnomorski Bałtyk – Adriatyk
• Alessandria Włochy Śródziemnomorski Morze Północne – Ren – Morze Śródziemne
• Hoče Słowenia Bałtyk – Adriatyk
• Moerdijk Holandia Morze Północne – Ren – Morze Śródziemne Morze Północne – Morze Bałtyckie
• Donzère Francja Śródziemnomorski Morze Północne – Ren – Morze Śródziemne

Najczęściej zadawane pytania

Źródła: rozporządzenie (UE) 2024/1679; Komisja Europejska, raport na temat miejsc odpoczynku i bezpiecznych parkingów dla kierowców zawodowych (listopad 2025 r.).